GERİ
Nil Yalter
La Roquette, Kadınlar Hapishanesi
14 Ekim 2016–15 Ocak 2017

Nil Yalter: Kayıt Dışı

Küratör
Eda Berkmen

* Ücretsiz Etkinlik

Arter, 14 Ekim 2016–15 Ocak 2017 tarihleri arasında Nil Yalter'in Türkiye'de bugüne kadar gerçekleşen en kapsamlı sergisine ev sahipliği yapıyor. Küratörlüğünü Eda Berkmen'in yaptığı Kayıt Dışı başlıklı sergi, Yalter'in yapıtlarındaki ana tema ve motiflere genel bir bakış niteliği taşıyor. Yalter'in resim, fotoğraf, yazı, kolaj, performans, video gibi farklı mecraları bir araya getiren yerleştirmelerinin birçoğu Türkiye'de ilk kez sergileniyor. Sanatçı, eserlerinde kayıt dışı kalmış kişi, duygu ve bilgilere geniş yer veriyor; bireyin toplumsal normlar ve kontrol mekanizmaları karşısında geliştirdiği var olma stratejilerini araştırıyor.

Nil Yalter, işçiler, kadınlar ve göçmenler başta olmak üzere tarih anlatılarından dışlanmış bireylerin varoluş mücadelelerini işlerinin odağına alır. Etnografi, edebiyat, sosyoloji, bilim, sözlü tarih ve kültürel gelenekler başta olmak üzere birçok disiplinden yararlanarak ürettiği bu eserlerle sanatçı, beden, mekân ve bilginin güç odakları tarafından kontrol edilmesine başkaldırır. Yalter çalışmalarında belgesel ve şiirsel dili bir arada kullanarak ve tıpkı bir şaman gibi farklı kimliklere bürünerek kişisel ve toplumsal sarsıntılarla yüzleşir; toplum dışına itilmiş kişilerin hikâyelerine odaklandığı yapıtlarıyla, alternatif bir tarih yazımı oluşturur.

Bir Marksist-feminist ve göçmen olan Yalter, üretiminin ilk yıllarından itibaren göç konusuna yoğun bir şekilde odaklandı. Göçmen işçilerin sorunlarını, onların yaşam mücadelelerini etnografik bir yöntem kullanarak topladığı objeler, video röportajlar ve görseller ile belgeledi. Kayıt Dışı, sanatçının Geçici Meskenler (1974-1977), Göçmenler (1976-2016) ve Şu Gurbetlik Zor Zanaat Zor (1983) serilerinden İstanbul bağlamına ve sergi mekânının özelliklerine göre seçilmiş olan çalışmaları bir araya getiriyor. Bu eserler önemli birer tarihsel belge olmanın yanı sıra, izleyiciye farklı bakış açılarını inceleme imkânı veren esnek, geçirgen, çok dilli kurgusal birer mekân olarak da işliyor.

Rahime, Türkiye'den Kürt Bir Kadın (1979) isimli eserde sanatçının yapıtlarının odak noktasını oluşturan toplumsal cinsiyet, kimlik, çalışma ve göç konuları tek bir bireyin hikâyesinde birleşir. Bu eser, Göçmen İşçiler serisindeki gibi, bir üretim aracı olarak kimliksizleştirilmiş bireye kulak verir; sanatçı bireyin hikâyesini kendi bedenini kullanarak, özgün şiirsel bir görsellikle canlandırır. 

Yalter her bir kadının birey olarak tekil kimliğine işaret ederken, aslında onun da aynı mücadeleyi veren sayısız kadından biri olduğunu hatırlatır.


 


Yalter'in politik bir konuyu ele aldığı ilk çalışması olan Deniz Gezmiş (1972), Türkiye'de 12 Mart muhtırası sonrasında idam edilen üç genç devrimciyi konu alıyor. Bu eser Yalter'in önce İstanbul'da daha sonra Paris'te bir odada aynı düzeni kurarak yaptığı bir "mevcudiyet eylemi"dir. Deniz Gezmiş, yaşadığı zamanın aciliyet arz eden konularına yanıt verme ihtiyacı hisseden bir sanatçının ahlaki refleksinin somut yansımasıdır. Eser, bu sergide dünyada ilk kez izleyicilerle buluşuyor.


Sergideki işler arasında, Paris'in 11. bölgesinde yer alan kadınlar hapishanesinin mahkûmlarından Mimi'nin öyküsünün anlatıldığı La Roquette, Kadınlar Hapishanesi, (1974) erkek, kadın ve travesti gibi farklı cinsel kimliklere bürünen orta yaşlı bir kişinin portresi olan Le Chevalier d'Éon (1978) ve Topkapı sarayının ihtişamı içerisindeki iki cariyenin ilişkisine odaklanan Harem (1979-80) de bulunuyor. Geleneksel cinsiyet tanımlarını sorgulayan bu eserlerde arzu, otoriter sistemler altında baskıyı yadsıma gücü olarak açığa çıkıyor.


 


Nil Yalter'in birçok çalışması sanatçının hem gerçek mekânlar arasında, hem metaforik anlamda yaptığı yolculukların izlerini taşır. Sergide yer alan Orient Express (1976) isimli yerleştirme sanatçının 1976 yılında son Direct Orient Express seferlerinden biriyle Paris'ten İstanbul'a yaptığı yolcuğu anlatırken, Deniz Meslekleri (1982) isimli video totem, denizler ötesine seyahati konu alan bir Fin destanından esinlenmiştir. Bu çalışmalar hem doğa-insan, insan-makine, geçmiş-gelecek, Doğu-Batı gibi zıtlıkların arasında varoluş ihtimallerini gösterir hem de sıradan, düz anlamlı dilin sınırlarının ötesinde alternatif bir bilme biçiminin imkânına işaret ederler.


 


Sergiye, Eda Berkmen'in küratoryal çerçeveyi sunduğu yazısının yanında akademisyen Başak Ertür, küratör Fatoş Üstek, kültürel antropolog Bernard Dupaigne'in ve tarihçi Philippe Artières'in kaleme aldığı metinleri içeren Türkçe ve İngilizce iki dilli bir yayın da eşlik ediyor.

La Roquette, Kadınlar Hapishanesi
1974
(Judy Blum ve Nicole Croiset ile)
Fotoğraf, desen ve videodan oluşan yerleştirme
Fotoğraf: Aras Selim Bankoğlu
Pixelismus
1996
(David Apikian ve Nicole Croiset ile)
Tuval üzerine 24 resim
Etkileşimli CD-ROM
Fotoğraf: Aras Selim Bankoğlu
Göçmenler
1976-2016
10 video ile yerleştirme
C-print, değişken boyutlar
Fotoğraf: Aras Selim Bankoğlu
Deniz Meslekleri [Les Métiers de la Mer]
1982
(Nicole Croiset ile)
İki kanallı video ve neon yerleştirme
Fotoğraf: Aras Selim Bankoğlu
Arter üyesi misiniz?
Üyelik programlarına ve üyelik ayrıcalıklarına göz atın
ARTER ÜYESİ DEĞİLİM ARTER ÜYESİYİM
Üye olmak ister misiniz?
Üyelik programlarına ve üyelik ayrıcalıklarına göz atın
ARTER ÜYELİK ÜYE OLMADAN DEVAM ET
Etiketlerle arama yapabilirsiniz
TÜMÜ
SERGİ
ETKİNLİK
CANLI
MÜZİK
DANS
FİLM
YORUMLAMA ETKİNLİĞİ
ÇOCUK
SERGİ TURU
YETİŞKİN
ATÖLYE
HAREKET ATÖLYELERİ
ÇAĞDAŞ SANAT SEMİNERLERİ
DUYU TURLARI
PERFORMANS
4-6 YAŞ
8-11 YAŞ
8-12 YAŞ
9-11 YAŞ
ÇOCUK VE EBEVEYN
6-9 YAŞ
ARTER ARAŞTIRMA PROGRAMI
TİYATRO
2020
2019
2018
2017
2016
2015
2014
2013
2012
2011
2010
7-12 YAŞ
ÇEVRİMİÇİ
REHBERLİ TUR
TARİHE GÖRE
Tümü
Bugün
Yarın
Bu Hafta...
Bu Hafta Sonu
Bu Ay
Ücretsiz etkinlikleri göster
TEMİZLE
UYGULA
Arter duyuru listesine kaydınız alınmıştır.
Lütfen tarayıcınızı en uygun boyuta getiriniz
Bu web sitesinde size daha iyi hizmet sunabilmek için çerez kullanılmaktadır. Kullandığımız çerezleri görüntüleyebilmek ve daha fazla bilgi almak için Gizlilik ve Çerez Politikası sayfasını inceleyebilirsiniz.
x